نیکی کریمی ِ بازیگر جلو دوربین در فیلم های ایرانی کارگردانهای مرد و زن خوش می درخشد و با نقش هایش جایزه هایی از جشنواره های بین المللی و داخلی می گیرد، سپس پشت دوربین می رود، فیلم بلند اولش «یک شب» را در جشواره بین المللی مونیخ دیدیم همچنین آگوست 2005 در جشنواره سینمایی لوکارنو به عنوان عضو هیأت داوران شرکت کرد. قبلاً در هیأت داوری جشنواره اخیر دمشق که تمام اعضایش زن بودند، عضو بود.
* این اولین مصاحبه ما با شماست بنابراین می خواهیم پیش زمینه هنری تان و همچنین شروع علاقه یا کار هنری تان را در جمهوری اسلامی ایران بدانیم.
- عشقم به ادبیات در همان دوره کودکی ام شروع شد، زیاد می خواندم. خانواده ام به سینما علاقه داشتند، با هم فیلم می دیدیم. ابتدا به تئاتر علاقه داشتم سپس به سینما علاقه پیدا کردم. به عنوان بازیگر در سینما کارم را در فیلم «وسوسه» به کارگردانی جمشید حیدری در سال 1989 شروع کردم ولی فیلم دوم ام «سارا» که داریوش مهرجویی بر اساس تئاتر «خانه عروسکیِ» ایبسن کارگردانی کرد، موفق تر بود. با ایفای این نقش ام جایزه بهترین بازیگر زن را از جشنواره های «سن سباستین» [1992] و «نانت» گرفتم سپس برای خواندن طراحی در آمریکا بورسیه گرفتم. یک سال در لس آنجلس گذراندم. طی این مدت داریوش مهرجویی سناریوی فیلم جدیدی را برایم فرستاد. افتخار می کنم که فیلم هایی که در آنها بازی کردم موفقیت هایی بین المللی و [همچنین] داخلی در جشنواره «فجر» ایران به دست آوردم.
* همچنین جایزه ای از جشنواره قاهره به خاطر فیلم «نیمه پنهان» به کارگردانی تهمینه میلانی در سال 2000 گرفتید، سال 1998 در فیلم «دو زن» ایشان هم بازی کردید، آیا دقیقاً با ایشان هماهنگی دارید؟
- شاید این مطلب درست باشد ولی با کارگردانهای مرد هم مثل احمد رضا معتمدی در فیلم «دیوانه ای از قفس پرید» در سال 2002 ، با هماهنگی و انسجام کار کردم. در نتیجه در هیچ فیلم تجاری بازی نکردم.
* این اواخر با فیلم «یک شب» به کارگردانی روی آوردید. چه دلیلی برای این اقدام دارید؟
- خیر، کار کارگردانی را با فیلم مستند «داشتن و نداشتن» در سال 2001 شروع کردم که درباره موضوع نازایی است، عقیم بودن زن یا مرد. اگر زن و مرد از بچه محروم باشند این یک مشکل است و اگر بچه داشته باشند باز هم یک مشکل است. همچنین در فیلم برداری چند فیلم به خصوص با عباس کیارستمی شرکت کردم.
* سپس فیلم بلند سینمایی اول تان «یک شب» را کارگردانی کردید که به همراه شما آن را در جشنواره بین المللی سینمایی مونیخ دیدیم. از همان دقیقه های اول به مقدار جرأت شما در پرداختن به این موضوع پی بردیم. دختر جوانی است که از سر کارش به خانه برمی گردد، مادرش از او می خواهد از خانه بیرون برود چون او -مادرش- منتظر دوست پسرش است. موضوع به نظر چالش برانگیز می آید، اینطور نیست؟
- به عنوان فیلم نامه نویس سوژه را از دوستانم الهام گرفتم. دوستی دارم که مادرش دوست پسرهایش را به خانه دعوت می کند و وقتی یکی از دوستانش می آید از دخترش می خواهد خانه را ترک کند. همیشه دوستم به من گلایه می کرد که چه باید بکنم؟ همسایه ها چه فکر می کنند؟ او نمی خواهد هر دفعه به خانه فامیل هایش برود. واقعاً از این مشکل رنج می برد. [البته] به ابعاد دیگر قضیه نپرداختم چون او -دوستم- بعضی اوقات دوست پسرش را به خانه می آورد و مادرش هم زمان با دوست پسرش است. در ایران بر رعایت اخلاقیات اصرار می کنند که این موضوع غیر واقع بینانه است چون هر خانواده ای مشکلات خاص خودش را دارد. شاید متوجه شدید مادر را وقتی با دوست پسرش است نشان نمی دهم و به صدایش که از دور با دخترش حرف می زند اکتفا کردم.
* اما اینکه دختر جوانی شب تنها در خیابانهای ایران راه برود باعث ایجاد شک نمی شود؟
- این یک حالت خاص است ولی واقعی است.
* از خلال شب تهران نمونه هایی از جامعه ایران را نشان دادید.
- با شب تهران به همراه دوستانم آشنا شدم و خواستم تصویری از سه شخصیت مرد ارائه کنم. نخواستم [تعداد آنها را] بیشتر کنم، آنها الگو های مهمی از جامعه ایران را نشان می دهند. اولی تاجر ثروتمندی است که زن دارد ولی دوست دارد دختر دیگری [در زندگی اش] داشته باشد، دومی روان شناس و سومی هنرمند و مهندس طراحی است. همه شان با او حرف می زنند. او می خواهد از طریق آنها دیدگاه شخصی اش را شکل دهد. همچنین خواستم مکانهای خاصی در تهران مثل «کافی شاپ» و غیره را نشان دهم.
* درباره تهیه کننده چه؟
- تهیه کننده [بخش] خصوصی است. دولت هیچ حمایت [مالی] نکرده.
* آیا کارگردان های زن ایرانی با فیلم هایشان در پیشرفت و حقوق زنان سهم دارند؟
- به نظرم زنان نباید منتظر باشند تا حق شان را به دست آورند بلکه باید برای به دست آوردن حقوق زنان تلاش کنند.اگر زنانی باشند که راضی هستند به مردان متکی باشند و خواست های مادیشان را به دست آورند، زنان دیگری هستند که سعی در تغییر شرایط ظالمانه دارند و برای به دست آوردن حق شان تلاش می کنند. زن منتظر دستور مرد و انصاف اش است. نباید زنان منتظر مردان باشند که خواسته هایشان را براورده کنند، باید بیشتر فعال و آگاه باشند و نقش فعالی در جامعه که عموماً مردانه است، ایفا کنند.
* یعنی فیلم تأثیری در جامعه دارد؟
- فیلم بر مردم، جامعه و حکومت که قانون وضع می کند، تأثیر می گذارد.
* مثل اینکه زنان در پیروزی رئیس جمهور خاتمی از طریق مشارکت در مبارزات انتخاباتی به خصوص در دوره اول، نقش داشتند. این در فیلمی از کارگردان سمیرا مخملباف ظاهر شد.
- زنان در فعالیتهای ملی برای انتخاب خاتمی به خصوص در بین دانشجویان دختر نقش داشتند.
* درباره سانسور در ایران چه؟
- این یک مشکل واقعی است که نوآوری را تهدید می کند. خواستند که 15 دقیقه از فیلم «یک شب» حذف شود. کاش می توانستم نسخه کامل فیلم را به جشنواره کان که در بخش «نگاه ویژه» پخش شد، می فرستادم. هر دقیقه از هر فیلمی ارزش دارد، حالا 15 دقیقه چه؟
* بعد از انتخابات اخیر آیا درباره آینده سینمای ایران خوش بین هستید یا بدبین؟
- متأسفانه به بدبینی تمایل دارم.
* فیلم دومتان در مقام کارگردانی چه؟
- درباره سه روز در زندگی زنی که جامعه امروز ایران را نشان می دهد.
* در حال حاظر کارگردان های زن و مرد ایرانی بسیاری در خارج اقامت دارند و کار می کنند ولی شما در ایران ماندید!
- در کشورم بیشتر مشکلات جامعه ام را حس می کنم. با وجود اینکه پدرم تاجر مقیم انگلستان است، با تمام این شرایط ماندن در ایران را ترجیح می دهم.
لینک متن مصاحبه
+ نوشته شده توسط رامین در جمعه 25 شهریور1384 و ساعت
3:9 |